Mısır’ın Giza Piramitleri ve Nil Nehri’nin Kaybolan Dalı
Yaklaşık 4.500 yıl önce inşa edilen Mısır’ın büyük Giza piramitleri, insanlık tarihinin en etkileyici mühendislik başarılarından biri olarak kabul edilmektedir. Ancak, bu devasa yapıları çevreleyen pek çok soru ve gizem var; bunların en önemlilerinden biri, piramitlerin inşasında kullanılan geniş “yapı taşlarının” nasıl inşaat alanına taşındığıdır. Görünüşe göre, bu muazzam başarının arkasında Nil Nehri’nin uzun zamandır kaybolmuş bir kolu bulunmaktadır.
Bugün Giza piramitlerini düşündüğümüzde, genellikle bunların, Büyük Kahire metropolünün etrafında yayılan uçsuz bucaksız bir kum denizi ile çevrili olduğunu hayal ederiz. Ancak, Nil Nehri’nin ana akıntısı şu anda piramitlerden yaklaşık 8 kilometre uzaklıktadır; bu da devasa taşların inşaat alanına taşınması için oldukça uzun bir mesafe demektir. Fakat 4.000 yıl öncesinde, Nil’in Khufu dalı olarak bilinen ve günümüzde kaybolmuş bir kolu, Giza piramit kompleksinin hemen yanından geçmekteydi.
Khufu dalının, antik Mısır’ın hayat damarlarından biri olduğuna dair uzun zamandır bir şüphe bulunmaktaydı, ancak bu kısmın tarihi net olarak bilinmiyordu. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde Fransız araştırmacılar tarafından yayımlanan bir çalışmaya göre, taşkın yatağından elde edilen polen taneleri aracılığıyla bu nehir kolunun ayrıntılı bir tarihi ortaya çıkarılmıştır.
Araştırmacılar, taşkın ovasında 61’den fazla farklı bitki türünün büyüme ve yok olma süreçlerini izleyerek, 8.000 yıl boyunca eski Mısır’daki nehir kollarındaki su seviyelerinin dalgalanışını gözler önüne sermişlerdir. En dikkat çekici bulgu, Khufu dalının sularının 14.800 yıl öncesinden 5.500 yıl öncesine kadar uzanan Afrika Nemli Dönemi’nde belirgin bir şekilde yükseldiğidir. Bu dönemde, Khufu kolunun su seviyeleri, Afrika Nemli Dönemi’nden sonra bir süre yüksek kalmış gibi görünmektedir; bu durum, nehrin firavun Khufu’ya adanmış olan Büyük Giza Piramidi’nin yaklaşık 4.500 yıl önce inşa edilene kadar gemi ulaşımına elverişli bir durumda kalmasını sağlamıştır.
Ayrıca, belirli bir süre boyunca, bu kaybolmuş nehir kolunun, kompleksin önünde gururla yer alan Büyük Giza Sfenksine kadar ulaşma ihtimali bulunmaktadır. Nil’in Khufu kolunun, Giza piramit kompleksine taşların daha kolay bir şekilde taşınmasına yardımcı olduğu aşikardır. Ancak, piramitlerin yapımıyla ilgili pek çok detay hâlâ gizemini korumakta ve araştırmacılar tarafından merakla incelenmektedir.
