Oxford Elektrikli Çanı, aynı zamanda Dünyanın en eski zilinin hafif sesi, günümüzde artık zar zor duyulabiliyor. Ancak, ses yüksekliğindeki bu azalma, pilinin dayanıklılığı göz önünde bulundurulduğunda oldukça önemsiz görünüyor. 1840 yılından bu yana kesintisiz çalan bu çan, onu dünyanın en uzun süre devam eden bilimsel deneylerinden biri haline getiriyor. Pilin bu kadar uzun süre dayanmasının ardındaki nedenler ise tam anlamıyla bir gizem.
Bu ilginç çan, Oxford Üniversitesi’nde fizik profesörü olan Reverend Robert Walker tarafından 1840 yılında satın alınmış ve şu anda üniversitenin Clarendon Laboratuvarı’nda sergilenmektedir. Zil, her biri kuru bir yığının altına yerleştirilmiş iki pirinç çandan oluşmaktadır. Zilin bu kadar uzun bir süre boyunca çalmasının nedeninin, yüksek güce ihtiyaç duymaması ve enerji kaybının çok az olması olduğu düşünülmektedir.
Oxford Üniversitesi’nden Dr. Robert Taylor’ın açıklamalarına göre, zil ileri geri hareket ederken iki yanındaki çanlara dokunmakta ve bu sayede sürekli olarak şarj ve deşarj olmakta. Böylece, iki uç arasında az miktarda yük akışı sağlanmakta ve burada meydana gelen tek kayıp, temelde havanın direncinden kaynaklanmaktadır. Bunun yanı sıra, pillerin bileşimiyle de bir ilişki olabileceği düşünülmekte, ancak bu durumun gizemi burada yatmakta.
Bilim insanlarının bu konuda farklı görüşleri bulunmakta, ancak kimse tam olarak bu pillerin ne tür maddelerden yapıldığını bilmemekte. Zilin tasarımı, İtalyan rahip ve fizikçi Giuseppe Zamboni tarafından geliştirilenlerle benzerlik gösterdiği için “kuru yığın” olarak adlandırılmaktadır. Zamboni yığını, çinko sülfat emdirilmiş ve diğer tarafı manganez dioksit ile kaplanmış kağıda yapıştırılmış yaklaşık 2.000 çift kalay folyo diskinden oluşmaktadır.
Oxford’daki piller de sülfür olduğu düşünülen bir dış kaplama ile kapatılmıştır; bu da onları daha çok bir muma benzetmektedir. Ancak, bu pillerin mum olmadığı açıktır; zira aksi takdirde zilin çalışması imkansız hale gelirdi.
Peki, bu çan ne zaman duracak? Dr. Taylor, son 40 yılda çanın gözle görülür bir şekilde yavaşladığını belirterek, muhtemelen önümüzdeki 5 veya 10 yıl daha çalışmaya devam edeceğini söylüyor. Zilin durmasının nedeninin ise enerjisinin tükenecek olması olduğunu ifade ediyor.
