Uçak Yolculuklarındaki Türbülans Artışı
Eğer sık sık uçakla seyahat eden biriyseniz ve son zamanlarda havada yaşanan türbülansların giderek arttığını düşünüyorsanız, bu düşüncenizde haksız sayılmazsınız. Türbülans vakalarının sayısı, son birkaç on yılda belirgin bir şekilde artış göstermiştir.
Jeofizik Araştırma Mektupları dergisinde yayınlanan bir araştırma, türbülansın yalnızca son yıllarda artmadığını; aksine, bildirilen şiddetli türbülans vakalarının son 40 yıl içinde yüzde 50’den fazla arttığını ortaya koymuştur. Bu artışın temel sebebi ise iklim değişikliği ile ilişkili olarak ısınan hava olarak gösterilmektedir.
İngiltere’deki Reading Üniversitesi’nde görevli meteorologlar, çalışmada “açık hava türbülansı” olarak tanımladıkları, görsel bir belirti olmadan meydana gelen türbülans türünü ve hava sıcaklığı verilerini analiz ettiler. Yakındaki bir fırtına ya da yoğun bulut örtüsü nedeniyle oluşan türbülansların aksine, bu tür türbülansların önceden tespit edilmesi oldukça zordur. Uçuş ekipleri, potansiyel bir türbülans belirtisi göremezlerse, bu durumu önceden tahmin edemezler.
Çalışmanın yazarları, dünyanın en yoğun uçuş rotalarından biri olan Kuzey Atlantik üzerinde şiddetli türbülans vakalarının 1979’daki 17,7 saatten 2020 yılında 27,4 saate yükseldiğini bildirmiştir. Bu, kırk yıllık bir zaman diliminde %55’lik bir artış anlamına geliyor. Aynı süre zarfında orta şiddetteki türbülans süresi 70 saatten 96,1 saate çıkarak yaklaşık %37’lik bir artış göstermiştir. Işık türbülansı da %17 artışla 466,5 saatten 546,8 saate yükselmiştir. Kuzey Amerika ve Kuzey Atlantik, türbülans artışında en yüksek oranları görürken, araştırmacılar Avrupa ve Güney Atlantik gibi diğer yoğun uçuş koridorlarında da benzer bir artış olduğunu vurgulamaktadır.
Isınan Hava = Daha Fazla Türbülans
Bu türbülans artışlarının zamanlaması, iklim değişikliğinin gezegen üzerindeki etkileriyle paralellik göstermektedir. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nin (NOAA) verilerine göre, dünyanın sıcaklığı 1800’lerin sonlarından bu yana her on yılda ortalama 0,08 santigrat derece artmaktadır. Özellikle 1980’lerin başından itibaren ısınma oranı önemli ölçüde artarak 0,18 santigrat dereceye ulaşmıştır.
Çalışma, daha sıcak havanın küresel jet akışlarındaki rüzgar kesmesini artırdığını belirtmektedir. Rüzgar kayması, NOAA’ya göre rüzgarın yönünde veya hızındaki değişiklikleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bu durum, rüzgarın yön veya hız değiştirdiği anlamına gelir ve genellikle uçakların uçtuğu yüksek irtifalarda gözlemlenir. Reading Üniversitesi’nde atmosfer bilimi profesörü ve çalışmanın ortak yazarlarından biri olan Paul Williams, 2019’da rüzgar kaymasının 1979’dan bu yana yaklaşık %15 oranında arttığını inceleyen bir raporun parçasıydı. Daha sonraki bir çalışmada, Williams ve meslektaşları, temiz hava türbülansının sera gazı emisyonlarına bağlı olarak farklı oranlarda artmaya devam edeceğini tahmin etmek için iklim modeli simülasyonlarını kullanmışlardır.
