ABD’deki Plastik Geri Dönüşüm Sorunu
Greenpeace ABD’nin son raporuna göre, geçtiğimiz yıl ABD’deki plastik evsel atıkların yalnızca yüzde 6’sından daha azı geri dönüştürüldü. “Circular Claims Fall Flat Again” başlıklı bu rapor, 2021 yılında ABD hanelerinin toplamda yaklaşık 51 milyon ton plastik atık ürettiğini ve bunun sadece 2,4 milyon tonunun (yaklaşık yüzde 5-6) geri dönüştürüldüğünü ortaya koyuyor. Bu oran, 2014 yılında yüzde 9,5 ve 2018 yılında yüzde 8,7 seviyelerinde kalırken, 2021’deki düşüş dikkat çekiyor.
Rapor, geri dönüştürüldüğü iddia edilen plastik atıkların büyük bir kısmının aslında yakıldığı veya Çin ve Güneydoğu Asya’ya gönderildiğini öne sürüyor. ABD’deki plastik atıkların geri dönüşüm sürecine girmeyen birçok türü bulunmaktadır. Plastiklerin geri dönüştürülebilirliğini anlamak için, ambalajların üzerindeki ok üçgeni sembolü içindeki sayılara dikkat edebilirsiniz. Örneğin, bir PET (polietilen tereftalat) ve HDPE (yüksek yoğunluklu polietilen) gibi yaygın plastik türleri bu kategoride yer alıyor.
Rapor, ABD’de faaliyet gösteren 375 geri dönüşüm tesisinin yalnızca PET ve HDPE plastik şişeleri kabul ettiğini belirtmektedir. Diğer plastik türlerinin çoğu, geri dönüşüm sürecine girememekte ve bu durum, plastik geri dönüşümünün kapsamını daraltmaktadır.
Her Plastik Geri Dönüştürülemiyor
Plastik atıkların geri dönüşüm kutularına atılması, bu atıkların geri dönüşüme girebileceği anlamına gelmez. Geri dönüşüm sürecinde karşılaşılan en büyük zorluklardan biri, plastik atıkların toplanmasının ve geri dönüşüm için ayrıştırılmasının son derece zor olmasıdır. Ayrıca, birçok plastik ürün toksik veya biyolojik malzemelerle kirlenmiş durumdadır; bu da geri dönüşüm için uygun olmamalarına neden olur. Bazı durumlarda ise, geri dönüştürmek ekonomik olarak mantıklı olmayabilir, bu nedenle bu plastikler çöp olarak değerlendirilmektedir.
Rapor, geri dönüşüm sürecine giren plastiklerin çoğunun aslında gerçek anlamda geri dönüştürülmediğini ifade ediyor. Ellen MacArthur Vakfı‘nın Yeni Plastik Ekonomisi (EMF NPE) girişimine göre, bir ürünün “geri dönüştürülebilir” olarak sınıflandırılabilmesi için en az yüzde 30 geri dönüşüm oranına sahip olması gerekmektedir. Ancak, ABD’deki en yaygın plastik türleri olan PET ve HDPE, sırasıyla yüzde 20,9 ve yüzde 10,3 oranında yeniden işleme tabi tutulmaktadır. Diğer plastik türleri ise, bu oranın çok altında kalmaktadır.
Raporda, “Kısacası, ABD’deki hiçbir plastik ambalaj türü, EMF NPE’nin ‘geri dönüştürülebilir’ tanımını karşılamıyor” ifadesi yer almaktadır.
Büyük Şirketlerin Sorumluluğu
Rapor, plastik geri dönüşümünün büyük ölçüde plastik üreticileri, endüstriyel gruplar ve küresel şirketler tarafından yayılan bir “efsane” olduğunu vurguluyor. Greenpeace, büyük şirketlerin plastik kirliliği sorununu, gerçekte çok daha karmaşık olan durumu basit bir şekilde geri dönüşümle çözebilecekleri fikrini yaydıklarını belirtmektedir. Bu nedenle, kuruluş, gezegenin plastik ürünlerden mümkün olduğunca uzak tutulması gerektiğine inanıyor.
Greenpeace ABD kıdemli plastik kampanyacısı Lisa Ramsden, yaptığı açıklamada, “Coca-Cola, PepsiCo, Nestlé ve Unilever gibi şirketler, on yıllardır plastik atıkları çözüm olarak geri dönüşümü teşvik etmek amacıyla endüstri ön gruplarıyla birlikte çalıştı. Ancak veriler açık: Pratikte çoğu plastik geri dönüştürülemez. Gerçek çözüm, yeniden kullanım ve yeniden doldurma sistemlerine geçiş yapmaktır” diyor.
Ayrıca Ramsden, “Plastik kirliliği konusunda bir karar noktasındayız. Şirketlerin plastik musluğunu kapatmasının zamanı geldi. Amerikan halkını yeşile boyamaya ve yanlış yönlendirmeye devam etmek yerine, endüstri bu Kasım ayında tarihin doğru tarafında durmalı ve üretimi önemli ölçüde azaltarak, yeniden doldurma ve yeniden kullanımı artırarak plastik çağını sona erdirecek iddialı bir Küresel Plastik Anlaşmasını desteklemelidir” diyerek harekete geçilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
