Happy: Bronx Hayvanat Bahçesi’nde Yaşayan Asya Fili
Happy, Asya’nın vahşi doğasında doğmuş bir fil olup, 1 yaşındayken yakalanarak Amerika Birleşik Devletleri’ne getirilmiştir. Şu anda 51 yaşında olan Happy, 1977 yılından beri Bronx Hayvanat Bahçesi’nde yaşamaktadır. Hayvanat bahçesinde, kendi başına dört dönümlük bir alanda bulunmaktadır. Ancak, Happy’nin burada tutulması konusunda pek çok insan hemfikir değil.
Özellikle, 90 farklı ülkeden 1,4 milyon insan, Bronx Hayvanat Bahçesi’nde Happy’nin serbest bırakılması için Change.org üzerinde bir dilekçe imzalamıştır. Bu dilekçeye ek olarak, Happy’nin daha doğal bir ortamda diğer fillerle birlikte yaşaması gerektiğini savunan bir kampanya başlatılmıştır. #FreeHappy hashtag’i ile sosyal medya üzerinden büyük bir destek toplanmıştır.
Fillerin, insanlar gibi duygusal ve fiziksel sorunlar yaşayabileceği bilinen bir gerçektir. Küçük ve izole alanlarda yaşamaları, onların sağlık durumlarını olumsuz yönde etkileyebilir. Bu bağlamda, Happy’nin durumu oldukça dikkat çekmektedir.
Happy, diğer fillerden farklı bir konumda yer almaktadır. 2005 yılında yapılan bir deney, Happy’nin öz farkındalığını gösteren bir ayna testini geçebilmiştir. Bu testte, Happy’nin alnındaki beyaz “X” işaretine bakarak tekrar tekrar dokunması istenmiştir. Bu durum, Nonhuman Rights Project (İnsan Olmayanların Hakları Projesi) tarafından Happy’nin tutsaklığının yasallığını sorgulamak amacıyla mahkemeye sunulan kanıtların bir parçası olmuştur. Habeas corpus hakları, bireylerin yasadışı tutuklamalara karşı çıkmalarını sağlayan bir süreç olarak tanımlanabilir.
Proje’nin avukatı, Monica Miller, Mayıs ayında Associated Press’e verdiği bir röportajda, “(Happy) kendi seçimlerini yapma ve kiminle olmak istediğine, nereye gitmek istediğine, ne yapacağına ve ne yiyeceğine karar verme konusunda bir isteğe sahip” demiştir. Miller, “Hayvanat bahçesi, onun bu seçimlerden herhangi birini kendisinin yapmasına engel oluyor” şeklinde ekleme yapmıştır.
Buna karşın, Bronx Hayvanat Bahçesi, İnsan Olmayanların Hakları Projesi’nin görüşlerine katılmamaktadır. Onlar, Happy’nin iyi bakılan ve saygı duyulan bir fil olduğunu, dolayısıyla yasadışı bir şekilde tutsak edilmediğini ifade etmektedir. Ancak bu hafta, mahkeme mücadelesinin sonucunda, New York Temyiz Mahkemesi 5-2’lik bir oyla davayı reddetmiştir ve Happy’nin yasadışı olarak gözaltında tutulan bir “kişi” olmadığını belirtmiştir.
Mahkeme kararında, “Fillerin, uygun bakım ve şefkat hak eden akıllı varlıklar olduğu inkar edilemez” ifadesi yer almıştır. Ancak, “Bizim emsalimizde veya başka herhangi bir eyalet veya federal mahkemede bulunan hiçbir şey, habeas corpus emrinin insan olmayan hayvanlara uygulanabilir olduğu veya olması gerektiği fikrine destek sağlamaz” açıklaması yapılmıştır. Bununla birlikte, karara karşı çıkan bazı görüşler de mevcuttur. Yargıç Jenny Rivera, “Yaldızlı bir kafes hala kafestir. Happy, onurlu bir yaratık olabilir, ama onun tutsaklığının onurlu bir yanı yoktur” şeklinde bir yorumda bulunmuştur.
