Hava durumu gözlemcisi Gordon Toole, 1947 yılının 17 Ocak ve 5 Şubat tarihleri arasında Kanada’nın uzak Yukon bölgesinde yer alan küçük bir havaalanında, tarihin en düşük sıcaklıklarından birini kaydetmişti. Kullandığı termometre -62,2 dereceyi aşamadığı için, bu aşırı soğukta kaydettiği sıcaklığı belirtmek adına ekstra bir çizgi eklemek zorunda kaldı. Bu tür sıcaklıklarda, insanların nefesleri havada beyaz bir bulut gibi yoğunlaşırken, bu süreç sırasında bir çınlama sesi çıkarıyor. Duyulması hoş olsa da, bu tür bir soğukta açıkta kalmak, cildin hızla donmasına ve hipotermi riskinin ciddi boyutlara ulaşmasına neden olabiliyor.
Deneme sırasında dikkat çekici başka bir durum da, sesin alışılmadık bir şekilde yayılmasıydı. Toole, havaalanında sıcaklık ölçümü yaparken, görüş açısı bir donmuş sis bulutu tarafından engellendiği için birkaç metreden daha fazlasını göremiyordu. Yine de, 6 kilometre uzaktaki ana köydeki köpeklerin havladığını ve yaklaşık 1,6 kilometre mesafedeki Beyaz Nehir üzerinde çatlayan buzun “silah ateşi gibi gürültü çıkardığını” duyabiliyordu.
Sesin Gizemli Davranışı
Peki, bu tuhaf ses iletimine ne sebep oldu? Ses dalgaları, farklı sıcaklıklarda aynı şekilde hareket etmezler. Soğuk hava, sesin hareketini yavaşlatmakla kalmaz, aynı zamanda eğer yere yakınsanız, sesin daha uzak mesafelere ulaşmasına da yardımcı olur. Yere yakın olan soğuk hava ile yukarıdaki sıcak hava katmanları arasında, ses dalgaları sıcak hava tarafından yere doğru kırılır. Sonuç olarak, ses, zemin ve sıcak hava katmanları arasında sekerek, yere yakın sıcaklıkların etkisiyle çok daha fazla mesafe kat edebiliyor.
Environment Canada’nın kıdemli iklimbilimcisi David Phillips, National Post’a yaptığı açıklamada şunları belirtti: “Aşırı soğuk, ses dalgalarının yukarıya kaçmak yerine yere doğru bükülmesine neden oldu.” Phillips, bu durumun havaalanındaki insanların, kasabadaki köpek havlamalarını ve yerleşim yerindeki insanların konuşmalarını, sanki 5 kilometre uzakta değil, hemen yanındaymış gibi net bir şekilde duyabilmelerini sağladığını ekledi. Bu seslerin kilometrelerce uzaklıktan duyulabilmesi, kafa karıştırıcı bir etki yaratırken, etraflarını saran ve görüşlerini kısıtlayan donmuş sis, kasaba sakinlerinin donmuş nefeslerinin havada dakikalarca asılı kaldığını izlemelerine neden oldu.
