Uzay Aracının Güneş ile Yeniden Buluşması
Son 17 yıldır Güneş etrafındaki yörüngesinde Dünya’nın izlerini takip eden bir uzay aracı, ev sahibi yıldızımızın benzersiz görüntülerini yakalıyor. Artık STEREO-A isimli bu uzay aracı, nihayet ana gezegenine ulaştı ve kozmik yolculuğunda kısa bir süreliğine Dünya ile buluştu. NASA’nın Cumartesi günü yaptığı açıklamaya göre, STEREO-A uzay aracı, 25 Ekim 2006’da fırlatılmasından bu yana ilk kez Dünya’nın yanından geçti. Bu yakın geçiş, uzay aracının Dünya ile yeniden birleşmesi için bir fırsat olmanın yanı sıra, STEREO-A’nın Güneş’i yeni ve heyecan verici biçimlerde gözlemleyebilmesi için diğer NASA misyonlarıyla işbirliği yapma şansı sunuyor.
STEREO Misyonunun Önemi
STEREO (Güneş Dünya İlişkileri Gözlemevi – Solar TErrestrial RElations Observatory) görevi, aslında ikiz bir çift uzay aracıyla başladı. STEREO-A önde gidiyordu, STEREO-B ise daha gerideydi. Bu iki uzay aracı, Güneş’in ilk stereoskopik veya çoklu perspektif görüntüsünü sağlamayı başardı. Bir noktada, uzay araçları yörüngelerinde birbirlerinden 180 derece uzaklaşmayı bile başardılar ve bu sayede yıldızımızın tam bir küre olarak eş zamanlı görüntüsünü elde ettik.
NASA’daki STEREO program bilimcisi Lika Guhathakurta, “Bundan önce Güneş-Dünya hattına ‘bağlıydık’ – bir seferde Güneş’in yalnızca bir tarafını görüyorduk.” diyerek, “STEREO bu bağı kırdı ve bize Güneş’in üç boyutlu bir nesne olarak görüntüsünü verdi.” şeklinde ekledi. Ne yazık ki, STEREO-B 2014 yılında planlı bir sıfırlamanın ardından sessizliğe büründü ve STEREO-A tek başına yoluna devam etmek zorunda kaldı.
Yeni İşbirlikleri ve Gözlemler
Ancak, yaklaşan geçiş sırasında STEREO-A bir kez daha bir ekibin parçası olarak çalışacak. Uzay aracı, NASA ile Avrupa Uzay Ajansı ve NASA’nın Güneş Dinamikleri Gözlemevi (SDO) arasındaki ortak bir görev olan Solar and Heliospheric Observatory (SOHO) ile verilerini birleştirecek. Bu işbirliği, Güneş’in çok perspektifli veya stereoskopik bir şekilde görüntülenmesine olanak tanıyacak.
- Bu, beynimizin her bir gözden gelen görüntüleri karşılaştırarak derinlik algısı oluşturmasına benzer.
- Üç görev tarafından toplanan veriler, bilim insanlarının Güneş’in iki boyutlu görüntülerinde kaybolacak olan üç boyutlu bilgileri elde etmelerine yardımcı olacak.
STEREO misyonunu yöneten bilim insanları, Güneş’in görünür yüzeyinden ortaya çıkan manyetik alanların kavisli yayları olan koronal döngüler hakkında bir teoriyi test etmeyi de umuyorlar. NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’ndeki STEREO proje bilimcisi Terry Kucera, “Son zamanlarda koronal döngülerin sadece optik illüzyonlar olabileceğine dair bir fikir var.” dedi ve ekledi: “Onlara birden fazla açıdan bakarsanız, [cevap] daha belirgin hale gelir.”
Güneş’in Aktif Dönemi
Cumartesi günkü geçişten önceki ve sonraki aylarda, STEREO-A, Dünya’ya yönlendirilen güneş maddesi bulutları tarafından da etkilenerek bu koronal kütle fırlatmalarını (CME’ler) ölçecek. Güneş maddeleri, Güneş’ten Dünya’ya doğru hareket ederken, SOHO ve SDO’nun yanı sıra STEREO-A’ya da çarpacak. Bu geçişten önce, koronal kütle fırlatmaları yalnızca bir uzay aracı tarafından hissedilebiliyordu.
STEREO uzay aracı en son 2006 yılında Dünya’ya yaklaştığında, Güneş solar minimumdaydı, yani 11 yıllık döngüsünün düşük aktiviteli olduğu bir dönemdi. Ancak şimdi Güneş, güneş maksimumuna yaklaşmakta ve son zamanlarda oldukça aktif bir dönem geçiriyor. Bu haftanın başlarında, Güneş’te iki büyük güneş patlaması meydana geldi ve bu da ABD’deki radyo sinyallerini etkiledi.
Guhathakurta, “Güneş döngüsünün bu aşamasında, STEREO-A temelde farklı bir Güneş deneyimleyecek” diyerek, “Bundan elde edilecek çok fazla bilgi var.” şeklinde sözlerini tamamladı.
