ESA’nın Mars Express Uzay Aracında Yazılım Güncellemesi
Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Mars Express uzay aracındaki yazılımı 19 yılın ardından güncelleyerek önemli bir adım atıyor. Bu güncelleme, yörünge aracına Mars’ın altında su arama ve büyük uydusu Phobos’u daha ayrıntılı inceleme yetenekleri kazandıracak. Mars Express, 2 Haziran 2003’te fırlatıldı ve başlangıçta iki ana bileşenden oluşuyordu: Mars Express Orbiter (Yörünge Aracı) ve Beagle 2 Lander (İniş Aracı). Ne yazık ki, iniş aracı Mars yüzeyine ulaştıktan sonra Dünya ile bağlantı kuramadı ve kaybolduğu düşünülüyor. Ancak yörünge aracı, 19 yıl boyunca hizmette kalarak Mars’ın etrafında dönmeye devam ediyor.
Şimdi, İtalya’daki Istituto Nazionale di Astrofisica (INAF) mühendisleri uzay aracının yazılımını güncelleyerek önemli bir geliştirme gerçekleştiriyorlar. Bu yeni yazılım, Mars Express Orbiter’ın MARSIS radyo dalgası cihazı aracılığıyla gezegenin yüzeyinin altında gizli su arama kapasitesini artıracak ve Phobos’u daha etkili bir şekilde gözlemleme imkanı sunacak. MARSIS, günümüzde INAF tarafından işletilmekte olup, İtalyan Uzay Ajansı tarafından finanse edilmektedir.
MARSIS baş araştırmacısı ve INAF operasyon müdürü Andrea Cicchetti, bu güncellemenin önemini vurgularken, “Önceleri, Mars’taki en önemli özellikleri incelemek ve uydusu Phobos’u gözlemlemek için karmaşık bir teknik kullanıyorduk. Bu teknik, çok sayıda yüksek çözünürlüklü veri depoluyor ve cihazın yerleşik belleğini hızla dolduruyordu.” şeklinde açıklamalarda bulundu. Cicchetti, yeni yazılım sayesinde gereksiz verilerin atılmasıyla MARSIS’in beş kat daha uzun süre çalışmasını sağlayacaklarını ve her geçişte çok daha geniş alanları keşfetme fırsatı bulacaklarını ifade etti.
Bu sayede Mars Express, özellikle Mars’ın Güney Kutbu çevresinde yüksek çözünürlükte su izleri aramaya devam edecek. Görevde yer alan bilim insanlarından Colin Wilson, bu yazılım güncellemesini, “fırlatılmasından 19 yıl sonra, araç içinde yepyeni bir cihaza sahip olmak gibi” olarak tanımladı. Mars Express, ESA’nın ilk gezegen göreviydi ve Dünya’dan başka bir gezegenin yörüngesinde dönen en eski ikinci aktif uzay aracı olma özelliği taşıyor.
Güncellemeye katkı sağlayan İtalyan BT danışmanlık firması Enginium’da mühendis olarak görev yapan Carlo Nenna, bu kadar uzun bir süre sonra yeni yazılımı eski bir yörünge aracına entegre etmenin zorluklarını dile getirerek, “MARSIS’in performansını iyileştirmek için birçok zorlukla karşılaştık. Bunların en önemlilerinden biri, MARSIS yazılımının 19 yıl önce Microsoft Windows 98 tabanlı bir geliştirme ortamı kullanılarak tasarlanmış olmasıydı.” dedi.
Mars Express, Mars’ın atmosferini, iklimini ve jeolojisini incelemek için yedi farklı araç taşıyor. Bu araçlar arasında çeşitli kameralar, spektrometreler ve bir radar altimetre bulunuyor. Mars Express, gezegendeki su buzu ve karbondioksit buzu belirtilerini ilk fark eden uzay aracı olarak biliniyor ve bu durum, bilim insanlarının Mars’ın bir zamanlar yaşanabilir olup olmadığını sorgulamalarına yol açtı. Ayrıca, muhtemelen uzun zaman önce volkanik faaliyetlerin sonucu olarak oluşan metan izlerine dair veriler de topladı.
