Kısa süre önce Chandrayaan-3 uzay aracı, Ay yüzeyine başarılı bir şekilde iniş yaparak Hindistan’ı, Dünya üzerinde Ay’a iniş gerçekleştiren dördüncü ülke ve güney kutbuna yakın bir bölgeye iniş yapan ilk ülke haline getirdi. Bu tarihi olaydan bu yana, özellikle Ay toprağının bileşimini incelemeyi amaçlayan görev, bilim insanlarına önemli veriler sağlamıştır.
Görev sırasında sülfür, alüminyum, kalsiyum, demir, krom, titanyum, manganez, silikon ve oksijen gibi elementler tespit edilmiştir. Ayrıca, Ay’ın güney kutbundaki sıcaklık ölçümleri ile bir ilki gerçekleştirildi. Gezici, ay yüzeyinin altındaki sarsıntıları ve depremleri izlemek için tasarlanmış bir alet kullanarak bazı sismik faaliyetler de tespit etti. Bunun yanı sıra, Ay’ın güney kutbu yakınında kükürt varlığını doğrulamak için bir spektroskop kullanıldı.
ISRO’ya göre, bilim insanları şimdi bu elementin oraya nasıl ulaştığını araştırmayı hedefliyor. Kükürtün, yüzeyde doğal olarak mı var olduğu yoksa meteor çarpması veya volkanik aktivite sonucu mu oluştuğu konusunda detaylı incelemeler yapılacaktır. Keşif aracı, toprak bileşimini analiz ederken, Ay Sismik Aktivite Aygıtı (ILSA) sayesinde doğal ay depremleri gibi yer hareketlerini de izlemektedir. Örneğin, 26 Ağustos 2023 tarihinde araştırma sürecinde “görünüşte doğal” bir yer hareketinin tespit edildiği duyuruldu.
Ay depremlerinin, Dünya’da olduğu gibi tektonik plakaların hareketlerinden kaynaklanmadığı düşünülmektedir. Bunun yerine, Dünya’nın yerçekiminin Ay’da katı gelgit gerilimlerine neden olduğu ve bu durumun Ay yüzeyinde çatlaklar oluşmasına, parçaların birbirine sürtünmesine yol açtığı düşünülmektedir. Vikram uzay aracının, bu depremler ve Ay üzerindeki etkileri hakkında daha fazla bilgi sağlaması beklenmektedir.
Öte yandan, bir deneyde Ay’ın üst toprağının sıcaklığı, çeşitli derinliklerde ölçüldü. ISRO bilim insanlarından BHM Darukesha, yüzey sıcaklığının beklentilerin üzerinde olduğunu belirtti. “Hepimiz yüzeyde sıcaklığın 20 santigrat ila 30 santigrat derece (68 ila 86 Fahrenheit) civarında olabileceğine inanıyorduk ama sıcaklık 70 santigrat derece (158 Fahrenheit) olarak ölçüldü. Bu, beklediğimizden şaşırtıcı derecede yüksek” şeklinde açıklamada bulundu.
