Endonezya’nın Ticaret Stratejisi ve Apple’ın Kaybı
Endonezyalıların, geçmişte kafalarına göre ülkelerine gelen ve her istediklerini satan tüccarlara karşı nasıl önlemler aldığını tam olarak bilemiyoruz. Ancak, batıdan yola çıkan İngiliz Doğu Hindistan Şirketi’nin (East India Company) dünyayı dev savaşlara sürükleyen sömürü düzenini Asya’da tesis ettiğini unutmamak gerekir. Bu şirket, Hindistan’daki kumaş ören işçilerin rekabet etmemesi için onların iki elini birden kesme gibi acımasız yöntemlere başvurmuştur. Bu tür uygulamalar, “batı medeniyeti”nin günümüzdeki devasa zenginliğinin simgeleri haline gelmiştir.
Neyse ki konumuz East India Company değil; günümüzde yaşanan olaylar üzerine yoğunlaşalım. Apple, Endonezya ile yaptığı ticaret anlaşmasını yerine getirmediği için artık bu ülkede iPhone 16 satış hakkını kaybetmiştir. Anlaşmaya göre, Apple’ın Endonezya’da satış yapabilmesi için belirli yatırım şartlarını yerine getirmesi gerekiyordu. Ancak, şirket söz verdiği miktardan 15 milyon dolar daha az yatırım yapınca, 280 milyon nüfuslu zengin Endonezya’da iPhone 16 satış hakkını kaybetti.
Endonezya’nın yerel içerik kurallarına göre, ülkede satılan belirli cihazların en az %40’ının “yerel içerik” içermesi gerekmektedir. Bu oran, ülkeden temin edilen malzemeler kullanılarak, üretim tesislerine sahip olarak veya yerel iş gücü istihdam edilerek sağlanabilir. Apple, Endonezya’da dört geliştirici akademisi kurmuş ve bu yılın başlarından itibaren burada bir üretim tesisi de işletmektedir. Ülkede fabrikaları bulunan akıllı telefon üreticileri arasında Samsung ve Xiaomi gibi büyük markalar da bulunmaktadır.
Dedelerinin yaşadığı sömürü dünyasından ders çıkaran devletlerin, bugün haklarını korumak için aldıkları önlemler gerçekten takdire şayan. Anlaşmanın şartlarına göre Apple’ın Endonezya’da 105 milyon dolarlık yatırım yapması gerekirken, yalnızca 90 milyon dolarda kalması durumu Endonezya yetkilileri tarafından ciddiye alınmış ve Apple’ın gözünün yaşına bakılmamıştır.
