Lazer Teknolojisinin Arkeolojiye Katkıları
Lazer teknolojisi, günümüzde arkeolojik keşiflerin yapılmasında kritik bir rol oynamaya devam ediyor. Ekvador’da bir arkeolog ekibi, bu yenilikçi teknolojiyi kullanarak Amazon yağmur ormanlarının derinliklerinde gizlenmiş binlerce toprak yığını ortaya çıkardı. Bu keşif, yaklaşık 2.000 yıl öncesine ait bir alanda, lidar adı verilen lazer teknolojisi ile tespit edilen antik yollarla birbirine bağlı yaklaşık 6.000 toprak platformun varlığını gözler önüne seriyor.
Associated Press’in haberine göre, bazı yapılar 20 yıl kadar önce fark edilmişti; ancak son bulgular, bu antik kentlerin gerçek boyutunu ve karmaşıklığını sergileyerek önemli bir bilgi kaynağı sağlıyor. Lidar (Işık Algılama ve Mesafe Ölçümü), özellikle yoğun ormanlık alanlarda veya toprağın yapıların üzerini kapladığı yerlerde, antik yapıları havadan tespit etme konusunda önemli başarılar elde etti.
Örneğin, 2021 yılında farklı bir arkeolog ekibi, lidar kullanarak Meksika’nın 30.000 mil karelik alanında yaklaşık 500 Mezoamerikan yerleşimini haritalandırarak, bölge sakinlerinin yerleşimlerini nasıl düzenlediklerine dair yeni bilgiler ortaya çıkardı. Aynı yıl, başka bir ekip, modern Mexico City’nin kuzeydoğusundaki antik Mezoamerikan şehri Teotihuacán’ı taramak için bu teknolojiyi kullanarak, antik metropolün inşası hakkında daha derin bir anlayış geliştirdi.
Ayrıca, 2018 yılında bir arkeoloji ekibi, antik Tikal kentinin kuzeyinde bir piramit de dahil olmak üzere 60.000’den fazla antik Maya yapısını keşfetti. Son araştırmada ise, Ekvador’un Upano Vadisi’nde bulunan alanlarda büyük platformlar, plazalar, sokaklar ve yolların yanı sıra bir tarımsal drenaj sisteminin varlığı ortaya kondu. Araştırmacılar, yol sisteminin onlarca kilometre boyunca uzandığını, farklı kent merkezlerini birbirine bağladığını ve böylece bölgesel ölçekte bir ağ oluşturduğunu belirtiyor.
Bu yerleşimlerin M.Ö. 500’lerden M.S. 300 – M.S. 600’lere kadar uzun bir dönem boyunca kullanıldığı düşünülüyor. Çalışmanın ortak yazarlarından biri olan arkeolog Antoine Dorison, çok şehirli ağın en az 10.000 kişilik bir nüfusa sahip olduğunu, hatta nüfusun zirveye ulaştığı dönemde 30.000’e kadar çıkabildiğini vurguladı. Bu yerleşim yerlerinde yaşayanların ise Upano halkı olduğu belirtiliyor.
Lidar, yalnızca antik alanlar için değil, modern yerleşimlerin analizi için de kullanılmakta. Geçen yıl Geospatial World Forum’da bir uydu şirketi, Dünya’yı lidar teknolojisi ile haritalamak için bir uydu takımyıldızı kullanma planlarını duyurdu. Görünen o ki, zamanla bu lazer teknolojisinin ulaşamadığı antik kent kalmayacak.
