New York’un Çökme Sorunu
Bu yılın başlarında yapılan bir çalışma, New York şehrinin genelinde yılda 1-2 milimetre gibi oldukça hızlı bir oranda battığını ve bazı kentsel bölgelerin diğerlerine göre daha hızla çöktüğünü ortaya koydu. Araştırmayı yürüten ekip, şehirdeki yüksek binaların ağırlığının bu batma sürecine katkıda bulunan önemli faktörlerden biri olduğunu belirtiyor. Ancak, bu batma hızı endişe verici olsa da, New York, dünyanın en hızlı batan şehri değil. Şehirler, binaların ağırlığından yer altı suyunun aşırı pompalanmasına kadar birçok nedenden ötürü çatırdıyor.
Çökme Araştırmaları ve Sonuçları
2022 yılında yapılan bir araştırma, 2015 ile 2020 yılları arasında toplanan uydu verilerini kullanarak su baskını tehlikesiyle karşı karşıya olan 99 kıyı kentinin çökme oranlarını belirledi. Çoğu şehirde, arazinin bazı bölgelerinin deniz seviyelerinden daha hızlı bir şekilde çöktüğü gözlemlendi. Bu durum, söz konusu şehirlerin daha önce tahmin edilen modellerden daha erken su baskını riskiyle yüzleşebileceği anlamına geliyor. Araştırma ekibi, çalışmalarıyla ilgili olarak “En hızlı çökme Güney, Güneydoğu ve Doğu Asya’da gerçekleşiyor. Bununla birlikte, Kuzey Amerika, Avrupa, Afrika ve Avustralya’da da hızlı çökme olayları gözlemleniyor.” ifadesini kullandı ve ekledi: “İnsan faaliyetleri, özellikle yer altı suyunun çıkarılması, bu çökmenin ana nedeni olarak öne çıkıyor.”
Dünyada En Hızlı Batan Şehirler
Çin’in Tianjin kenti, yılda 5,22 santimetre hızla batan bir şehir olarak dikkat çekiyor. Bu şehri, yılda 3,96 santimetre ile Endonezya’nın Semarang’ı ve 3,44 santimetre ile Jakarta takip ediyor. İlk 10’a giren tek ABD şehri ise, yılda 1,95 santimetre hızla batan Houston oldu. Bu durum, şehirlerin batma oranlarına dair çarpıcı veriler sunuyor.
İstanbul’un Durumu
Peki ya İstanbul? Araştırma, İstanbul’un genel olarak stabil olduğunu vurguluyor, ancak şehrin batı ucunda 5×20 kilometrelik bir alanın yılda 2 milimetre battığı belirtiliyor. Bu durum, İstanbul’un da çökme sorunuyla yüzleştiğini gösteriyor.
Mexico City’nin Çökme Sorunu
Ancak en hızlı batan şehir unvanı Meksika’daki Mexico City’ye ait. 2021 yılında gerçekleştirilen bir araştırma, bu şehrin 1950 yılından bu yana yılda 50 santimetre gibi oldukça sabit bir hızla battığını ortaya koydu. Bu çökme, yer altı suyunun pompalanmasından kaynaklanmıyor; aksine, Mexico City’nin üzerine inşa edildiği kil bakımından zengin göl yatağının sıkışmasıyla ilgili. Araştırma ekibi, makalelerinde şu ifadeleri kullandı: “2020 itibarıyla, üst akitardın ortalama olarak %17’si sıkıştırılmıştır ve mevcut koşullar altında tam sıkışmaya ulaşmanın yaklaşık 150 yıl süreceğini tahmin ediyoruz, bu da 30 metreye kadar ek çökmeye yol açabilir. Su seviyeleri yükseltilse bile, kaybedilen yüksekliğin büyük çoğunluğunun ve akitardın kayıp depolama kapasitesinin geri kazanılması için hiçbir umut yok.”
