Uzaydan Gelen Kayalar: Meteoritler ve Dünya’ya Düşüşleri
Her yıl, uzaydan gelen milyonlarca küçük kaya parçası, Dünya atmosferine girmekte ve çoğu kısa bir süreliğine parlayarak gökyüzünde “kayan yıldızlar” olarak belirir. Peki, bu kayalardan kaç tanesi atmosferi aşarak Dünya yüzeyine ulaşmayı başarıyor? Uzaydan Dünya’ya düşen ve parçalanmadan inebilen kayalara meteorit adı verilmektedir.
Yaklaşık 66 milyon yıl önce, dinozorların dünyasını değiştiren ve yok olmasına neden olan devasa bir asteroit ya da kuyruklu yıldızın etkisi gibi büyük çarpmalar oldukça nadirdir. Bunun yerine, Dünya’ya düşen kayaların büyük bir kısmı oldukça küçüktür ve çok azı, Dünya atmosferinden yanmadan geçmeyi başarır.
Bilim insanları, her yıl kaç meteoritin Dünya’nın karasına veya okyanuslarına çarptığını hesaplamak için kapsamlı bir çalışma yürütmüşlerdir. Bu çarpmalar genellikle Güneş Sistemi’nin en küçük üyeleri olan küçük asteroitlerden kaynaklanmaktadır. Bu meteoritlerin boyutları genellikle 1 metreden daha küçüktür ve çoğu zaman bir toz tanesi kadar bile değildir. Bazı meteoritler, uydular veya gezegenlerden fırlamış parçalar olabilmektedir. Örneğin, Amerika Meteor Birliği’nin raporuna göre, şimdiye kadar Mars’tan gelip Dünya’ya düşmüş 300 bilinen meteorit bulunmaktadır.
Meteoritler Dünya atmosferine girdiğinde, hava sürtünmesi nedeniyle yanmaya başlarlar ve bu yanma sürecinde gökyüzünde göz alıcı alev çizgileri meydana gelir. Bu olaya biz, yıldız kayması adını vermekteyiz. Dünya’ya düşen çoğu meteorit, yerleşim alanlarının dışında veya okyanuslara düşmektedir; ayrıca birçoğu, gün ışığında düştükleri için gökyüzünde gözlemlenememektedir.
Bilim insanları, her yıl Dünya’ya kaç tane meteorun başarılı bir şekilde çarptığını tahmin etmek amacıyla toplanan verileri detaylı bir şekilde analiz etmiştir. Hesaplamalar sonucunda, her yıl yaklaşık 6.100 meteoritin Dünya yüzeyine düştüğü ve bunların yaklaşık 1.800 tanesinin karaya çarptığı tespit edilmiştir.
Ayrıca, her on yılda bir boyutu 10 metreden büyük bir meteoritin Dünya’ya düşme olasılığı bulunmaktadır. 1908’de Tunguska’da meydana gelen felakete neden olan meteorit boyutunda bir çarpmanın her 500 yılda bir gerçekleşme olasılığı bulunmaktadır. 1 kilometre genişliğinde bir meteoritin düşme olasılığı ise 300.000 ile 500.000 yılda bir olarak hesaplanmıştır.
